Encyklopedia INCI

Phytosterols

Fitosterole

Mieszanina steroli roślinnych, głównie beta-sitosterolu, kampesterolu i stigmasterolu, pokrewnych cholesterolowi. Pełni funkcję kondycjonującą w kremach i pomadkach.

Czym są fitosterole (Phytosterols)

Phytosterols to według CosIng złożona mieszanina steroli wyodrębnionych z roślin wyższych. Budową przypominają cholesterol, od którego różnią się łańcuchem bocznym: beta-sitosterol i stigmasterol mają w nim dodatkową grupę etylową, a kampesterol metylową. W roślinach stabilizują błony komórkowe tak jak cholesterol w komórkach zwierzęcych (Moreau i in., 2002). Handlowo pozyskuje się je z olejów sojowego, rzepakowego, słonecznikowego lub kukurydzianego albo z oleju talowego, produktu ubocznego wytwarzania masy celulozowej (FAO/JECFA, 2008).

Skład zależy od źródła. W sterolach z olejów roślinnych przeważa sitosterol (43-52%), dalej kampesterol (24-28%) i stigmasterol (14-24%), a w sterolach z oleju talowego sitosterol stanowi 36-80%, stigmasterol poniżej 1% (FAO/JECFA, 2008). CosIng nie podaje dla tej nazwy numerów CAS ani WE.

Jak działają fitosterole

  • jako lipidy o budowie zbliżonej do cholesterolu, jednego z głównych lipidów warstwy rogowej, uzupełniają fazę tłuszczową kosmetyku i działają kondycjonująco;
  • w emulsjach z uwodornioną lecytyną współtworzą lamelarną fazę ciekłokrystaliczną wokół kropel oleju, strukturę przypominającą blaszki lipidowe warstwy rogowej; w symulacjach molekularnych ta para zwiększała elastyczność dwuwarstw emulgatora (Wu i in., 2024);
  • keratynocyty w hodowli wbudowują je do błon, ale poszczególne sterole działają różnie: po zastąpieniu połowy cholesterolu sitosterol zmniejszał utlenianie lipidów pod wpływem UVA o 30%, a stigmasterol zwiększał je o 70% (Mora-Ranjeva i in., 2006).

Stężenia i pH

Według danych CIR (rejestr FDA i ankieta przemysłu z 2013 r.) Phytosterols był w 403 recepturach, 177 niespłukiwanych i 215 spłukiwanych. Najwyższe stężenia zgłoszono w pomadkach (do 5%), produktach do włosów (do 2,4%) i do makijażu oczu (do 2%). Sterole z olejów roślinnych i oleju talowego topnieją w 138-158°C, praktycznie nie rozpuszczają się w wodzie, a w tłuszczu w temperaturze pokojowej tylko do ok. 2,5%, dlatego wprowadza się je do ogrzanej fazy olejowej. pH produktu nie wpływa na ich działanie.

Dla kogo są fitosterole

Mają sens w produktach dla skóry suchej i w pomadkach, w których stosuje się je w najwyższych stężeniach (do 5%). Dane o odbudowie bariery pochodzą z jednego badania, więc fitosterole są raczej uzupełnieniem fazy tłuszczowej niż głównym powodem wyboru produktu. Nie opisano typów skóry, dla których byłyby niewskazane.

Jak stosować produkty z fitosterolami

Kremy z fitosterolami stosuje się rano i wieczorem, a pomadki według potrzeby. Na liście INCI fitosterole stoją zwykle w drugiej połowie składu, często obok lecytyny, ceramidów lub olejów roślinnych. Ich obecność wskazuje, że faza tłuszczowa zawiera lipidy podobne do lipidów skóry, ale nie mówi o stężeniu.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał fitosterole za bezpieczne w obecnych warunkach stosowania (raport końcowy z 2014 r.) i zalecił dobrą praktykę wytwarzania ograniczającą zanieczyszczenia. Nierozcieńczone sterole z granatu nie drażniły nakłuwanej skóry u 10 osób i nie wywołały podrażnienia ani uczulenia w teście HRIPT u 50 osób; w testach na modelach naskórka i oka fitosterole z granatu, soi i açaí nie działały drażniąco. Nie znaleziono opisów kontaktowego uczulenia na fitosterole. Nie ma przesłanek do unikania ich w ciąży, u dzieci ani przed ekspozycją na słońce.

Co pokazują badania

U ochotników z naskórkiem uszkodzonym przez zdzieranie taśmą miejsca smarowane preparatem z fitosterolami sojowymi po 3 dniach wykazywały wyraźnie lepszą odbudowę bariery niż miejsca smarowane samym podłożem; odbudowę oceniano pośrednio, mierząc rumień po nikotynianie metylu (Puglia i Bonina, 2008). Streszczenie nie podaje liczby uczestników ani stężenia. Pozostałe dane pochodzą z badań in vitro i na zwierzętach albo dotyczą mieszanin z innymi składnikami, więc poziom dowodów dla samych fitosteroli na skórze jest niski.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Hydrogenated Lecithinrazem tworzą emulsje z lamelarną fazą ciekłokrystaliczną przypominającą lipidy warstwy rogowej

Mity i sprostowania

MitFitosterole w kremie pobudzają produkcję kolagenu.

Jak jestTwierdzenie opiera się głównie na badaniu 10 osób, u których przez 10 dni stosowano podłoże z olejem jojoba z dodatkiem fitosteroli i ceramidów. Mieszanina ograniczała spadek ekspresji genów kolagenu typu I po jednorazowym naświetleniu UVA (Grether-Beck i in., 2008), ale nie badano samych fitosteroli, ilości kolagenu w skórze ani zmarszczek.

Najczęściej zadawane pytania

Czy fitosterole z soi mogą uczulić osobę z alergią na soję?

Dane są nieliczne, ale uspokajające. Wśród 22 osób z dodatnim testem punktowym na ekstrakt sojowy nikt nie zareagował na fitosterole, a u 29 osób z potwierdzoną alergią na soję test punktowy z estrem stanolu roślinnego był ujemny (dane przytoczone przez CIR). Badania dotyczyły alergii pokarmowej, nie kosmetyków; przy ciężkiej alergii warto skonsultować się z alergologiem.

Czy fitosterole działają jak hormony roślinne?

W testach przytoczonych przez CIR fitosterole i ich estry nie wykazały aktywności estrogennej w badaniach in vitro ani w teście macicznym na niedojrzałych szczurach (do 500 mg/kg). Działanie podobne do estrogenów wykazał beta-sitosterol wstrzykiwany podskórnie szczurom po usunięciu jajników, czyli przy innej drodze i skali narażenia niż w kosmetykach. Panel uznał fitosterole za bezpieczne.

Czy fitosterole w pomadce są bezpieczne przy połykaniu?

Tak. Pomadki zawierają ich do 5%, a z typową dietą zachodnią człowiek przyjmuje 150-400 mg fitosteroli dziennie (FAO/JECFA, 2008). Według danych przytoczonych przez CIR z przewodu pokarmowego wchłania się mniej niż 5% fitosteroli z diety.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: PHYTOSTEROLS
  2. Cosmetic Ingredient Review, Safety Assessment of Phytosterols as Used in Cosmetics, raport końcowy, 2014
  3. Cantrill R, Phytosterols, phytostanols and their esters, Chemical and Technical Assessment, 69. posiedzenie JECFA, FAO 2008
  4. Puglia C, Bonina F, In vivo spectrophotometric evaluation of skin barrier recovery after topical application of soybean phytosterols, J Cosmet Sci 2008; 59(3): 217-224

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.