Encyklopedia INCI

Triethanolamine

Trietanoloamina

Zasada organiczna (TEA), która zobojętnia kwasy w recepturze, zagęszcza żele z karbomerem i tworzy emulgator z kwasami tłuszczowymi. W UE stosowana z ograniczeniami.

Czym jest trietanoloamina

Triethanolamine (TEA) to syntetyczna amina trzeciorzędowa, w której do atomu azotu przyłączone są trzy grupy 2-hydroksyetylowe. Jest lepką, higroskopijną cieczą, mieszającą się z wodą. Według danych FDA z 2011 r., przytoczonych przez CIR, występowała w 3756 kosmetykach, z czego 3023 były niespłukiwane: kremy, balsamy, żele i produkty z filtrami UV.

Jak działa trietanoloamina w recepturze

  • Jako słaba zasada (pKa sprzężonego kwasu 7,76) zobojętnia kwasy i podnosi pH produktu.
  • Zobojętnia polimery kwasu akrylowego, np. Carbomer; dopiero zobojętniony polimer pęcznieje i zagęszcza żel.
  • Z kwasami tłuszczowymi, np. Stearic Acid, tworzy w recepturze mydło, stearynian trietanoloaminy, które działa jak emulgator typu olej w wodzie.
  • W produktach z filtrami UV zobojętnia filtr UVB Phenylbenzimidazole Sulfonic Acid, który rozpuszcza się w wodzie dopiero w postaci soli; zał. VI poz. 6 rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 dopuszcza jego sól trietanoloaminową.

Stężenia i pH

W UE produkty niespłukiwane mogą zawierać najwyżej 2,5% trialkanoloamin i ich soli, a dla spłukiwanych limitu stężenia nie ma. W danych CIR z rynku USA stężenia TEA wynosiły 0,0002-19%, w produktach niespłukiwanych do 6%.

Dla kogo jest ten składnik

To składnik technologiczny, obecny w produktach dla każdego typu skóry. Ostrożność ma sens u osób z potwierdzoną w teście płatkowym alergią na trietanoloaminę: sprawdzają skład i wybierają żele, w których karbomer zobojętniono inaczej, np. Sodium Hydroxide.

Jak stosować produkty z trietanoloaminą

Sposób użycia wyznacza produkt, a obecność TEA mówi o technologii: w żelu obok Carbomer oznacza zobojętnienie polimeru, w kremie obok Stearic Acid emulsję stabilizowaną mydłem stearynowym, a w produkcie z filtrem obok Phenylbenzimidazole Sulfonic Acid rozpuszczenie tego filtra.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

CIR uznał TEA za bezpieczną, gdy produkt nie drażni skóry, zawartość wolnej dietanoloaminy nie przekracza poziomów uznanych za bezpieczne i nie mogą powstawać związki N-nitrozowe (Fiume i wsp. 2013). Wcześniejsze dane opisywały ją jako łagodnie drażniącą skórę i oczy, silniej przy wyższych stężeniach. Alergia kontaktowa jest rzadka: w niemieckiej sieci IVDK testowano 85 098 pacjentów 2,5% TEA i dodatni wynik miało 323 (0,4%), w większości słaby, o obrazie bliższym podrażnieniu niż alergii (Lessmann i wsp. 2009).

TEA nie ulega bezpośrednio N-nitrozowaniu, ale czynniki nitrozujące mogą ją rozszczepić do dietanoloaminy, która daje N-nitrozodietanoloaminę (NDELA); dietanoloamina bywa też zanieczyszczeniem surowca. W dwuletnich badaniach NTP nakładanie TEA na skórę zwiększało częstość gruczolaków wątroby u samic myszy, a u samców myszy i szczurów wyniki były niejednoznaczne; według hipotezy przytoczonej przez CIR guzy u myszy wiążą się z niedoborem choliny, a wyniki mają niewielkie znaczenie dla ludzi. IARC zaliczyła TEA do grupy 3 (nie można jej zaklasyfikować jako czynnika nowotworowego u ludzi). W badaniach rozwojowych na szczurach i myszach nie stwierdzono wpływu na potomstwo.

Status prawny w UE

Trietanoloamina podlega zał. III poz. 62 rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 (trialkiloaminy, trialkanoloaminy i ich sole). W produktach niespłukiwanych maksymalne stężenie wynosi 2,5%. We wszystkich produktach obowiązuje: nie stosować z układami nitrozującymi, minimalna czystość 99%, maksymalna zawartość amin drugorzędowych 0,5% (dotyczy surowców), maksymalna zawartość nitrozoamin 50 μg/kg, przechowywanie w pojemnikach niezawierających azotynów. Nitrozoaminy, w tym NDELA, są zakazane (zał. II poz. 410).

Co pokazują badania

Funkcja TEA wynika z jej chemii, a badania dotyczą bezpieczeństwa. Najmocniejsze dane o alergii pochodzą z analizy IVDK obejmującej 15 lat testów płatkowych; nie wskazano w niej żadnego rodzaju narażenia, który zwiększałby ryzyko uczulenia.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Załącznik III - dozwolony z ograniczeniami rozporządzenia (WE) 1223/2009
Warunki i ograniczenia
Produkty niespłukiwane: maks. 2,5%. Produkty niespłukiwane i spłukiwane: nie stosować z układami nitrozującymi; minimalna czystość 99%; maksymalna zawartość amin drugorzędowych 0,5% (dotyczy surowców); maksymalna zawartość nitrozoamin 50 μg/kg; przechowywać w pojemnikach niezawierających azotynów (zał. III poz. 62 rozp. (WE) 1223/2009).

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Carbomerzobojętnia polimer i zagęszcza żel
  • Stearic Acidtworzy z nim emulgator, stearynian trietanoloaminy

Łączyć z ostrożnością

  • 2-Bromo-2-Nitropropane-1,3-Diolzał. V poz. 21 wymaga unikania powstawania nitrozoamin

Mity i sprostowania

MitTriethanolamine to to samo co DEA i jest zakazana w UE.

Jak jestTo różne związki. DEA (dietanoloamina) jest aminą drugorzędową, a drugorzędowe alkanoloaminy i ich sole są zakazane w kosmetykach (zał. II poz. 411). Trietanoloamina jest aminą trzeciorzędową, dozwoloną z ograniczeniami z zał. III poz. 62, które m.in. ograniczają zawartość amin drugorzędowych w surowcu do 0,5%.

Najczęściej zadawane pytania

Jak rozpoznać trietanoloaminę w składzie, skoro są też nazwy zaczynające się od TEA-?

Sama zasada występuje jako Triethanolamine. Nazwy typu TEA-Stearate czy TEA-Lauryl Sulfate oznaczają jej sole z kwasami, np. tłuszczowymi albo laurylosiarkowym; CIR ocenił 31 takich składników razem z TEA. Zał. III poz. 62 obejmuje także sole trialkanoloamin, więc limity i wymogi czystości dotyczą również ich.

Czy stearynian trietanoloaminy w kremie może podrażniać skórę?

W wysokich stężeniach tak. W badaniu opisanym przez CIR 5-20% stearynian trietanoloaminy w teście płatkowym wywołał reakcje z podrażnienia u wszystkich 8 pacjentów i 15 osób z grupy kontrolnej, a przy 5% u 6 z 23 osób. W kremie, którego dotyczyły obserwacje, szacowano go na 4,8%.

Czy trietanoloamina wchłania się przez skórę?

Przenika niewiele, choć część zatrzymuje się w skórze. W badaniu na ludzkiej skórze in vitro emulsje z 1% i 5% TEA przy pH ok. 8 zatrzymywały w skórze 20,9% i 15,4% nałożonej dawki, a do płynu pod skórą przenikało ok. 1%. Przy pH 7 te wartości były niższe.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: TRIETHANOLAMINE
  2. Rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 dotyczące produktów kosmetycznych, tekst skonsolidowany z 1 września 2025 r., załącznik III (EUR-Lex)
  3. Fiume MM i in., Safety assessment of triethanolamine and triethanolamine-containing ingredients as used in cosmetics, International Journal of Toxicology 2013 (Cosmetic Ingredient Review)
  4. Lessmann H, Uter W, Schnuch A, Geier J, Skin sensitizing properties of the ethanolamines mono-, di-, and triethanolamine. Data analysis of a multicentre surveillance network (IVDK) and review of the literature, Contact Dermatitis 2009

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.