Encyklopedia INCI

Tartaric Acid

Kwas winowy

Kwas owocowy z grupy AHA, obecny m.in. w winogronach. W kosmetykach służy do obniżania i buforowania pH, zwłaszcza w szamponach i odżywkach do włosów.

Czym jest kwas winowy

Tartaric Acid to kwas 2,3-dihydroksybutanodiowy. Ma dwie grupy karboksylowe i dwie grupy hydroksylowe w pozycji alfa, dlatego zalicza się go do alfa-hydroksykwasów (AHA), obok kwasu glikolowego, mlekowego, jabłkowego i cytrynowego. Występuje w kilku odmianach przestrzennych; CosIng podaje trzy numery CAS, m.in. dla formy L-(+) i D-(-). Naturalna forma L-(+) występuje w winogronach i innych owocach, a jako dodatek do żywności ma symbol E334. Surowiec pochodzi z przemysłu winiarskiego albo z syntezy. Jest bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie.

Jak działa kwas winowy w kosmetyku

CosIng przypisuje mu dwie funkcje: buforującą i zapachową. W praktyce służy do obniżania i stabilizowania pH. Jako kwas dwuprotonowy, częściowo zobojętniony zasadą, tworzy z własną solą bufor, który przeciwdziała zmianom pH w czasie przechowywania. W szamponach i odżywkach utrzymuje kwaśne pH produktu.

Jako AHA mógłby teoretycznie rozluźniać spójność komórek warstwy rogowej, tak jak kwas glikolowy czy mlekowy. Takiego działania dla samego kwasu winowego nie zbadano, a w roli regulatora pH dodaje się go w ilości potrzebnej do ustawienia pH, a nie do złuszczania.

Stężenia i pH

Danych o stężeniach kwasu winowego w kosmetykach nie opublikowano: składnik nie był oceniany przez CIR, więc nie ma dla niego ankiet przemysłu. Ilość zależy od docelowego pH i od pozostałych składników receptury. Według stanowiska SCCNFP z 2000 r. kosmetyki z kwasami AHA najsilniej przyspieszają odnowę naskórka przy pH 2,8-4,8, najmocniej przy pH ok. 3, dlatego o ewentualnym działaniu kwasów decyduje przede wszystkim pH produktu, a nie sama ich obecność.

Dla kogo jest ten składnik

Jako regulator pH nie jest przeznaczony dla określonego typu skóry ani włosów. Jego obecność w składzie nie czyni produktu peelingiem kwasowym. Osoby, które źle tolerują kwasy AHA, oceniają produkt po jego przeznaczeniu i pH, a nie po samej obecności kwasu winowego na liście składników.

Jak stosować produkty z kwasem winowym

To składnik pomocniczy, więc sposób użycia wyznacza produkt. Gdy w składzie obok kwasu winowego jest Sodium Hydroxide albo inna zasada, kwas częściowo przechodzi w sól i razem tworzą bufor. Jeśli produkt zapowiada złuszczanie kwasami owocowymi, a kwas winowy jest w nim jedynym AHA, efekt złuszczający nie ma potwierdzenia w badaniach.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Kwas winowy nie ma oceny bezpieczeństwa jako składnik kosmetyków ani w CIR, ani w SCCS i nie jest ujęty w załącznikach rozporządzenia (WE) nr 1223/2009. Najpełniejsze dane pochodzą z oceny EFSA z 2020 r. dla dodatku do żywności: w badaniach formy L-(+) na zwierzętach nie stwierdzono uszkodzenia nerek, genotoksyczności ani wpływu na rozwój płodów, a EFSA ustaliła grupowe dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) 240 mg/kg masy ciała na dobę. ADI nie dotyczy form D, DL i mezo; forma DL powodowała u szczurów zmiany w nerkach po wysokich dawkach doustnych. Dane te dotyczą spożycia, nie kontaktu ze skórą, i nie wskazują przeciwwskazań w ciąży.

Co pokazują badania

Badań kwasu winowego jako składnika kosmetyków jest bardzo mało. Przegląd Tang i Yang (2018) wymienia go wśród AHA stosowanych w kosmetykach, ale opisane w nim badania działania na skórę dotyczą kwasu glikolowego, mlekowego, cytrynowego i jabłkowego. Nie wiadomo, od jakiego stężenia i pH kwas winowy działałby złuszczająco ani jak wypada na tle innych AHA.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Mity i sprostowania

MitKwas winowy w składzie oznacza, że kosmetyk zawiera wino albo alkohol.

Jak jestKwas winowy to krystaliczny kwas organiczny, który nie zawiera etanolu. Według EFSA formę L-(+) otrzymuje się z kamienia winnego, osadów winiarskich i wytłoków winogronowych, czyli pozostałości po produkcji wina, albo z bezwodnika maleinowego w procesie z udziałem enzymów bakteryjnych.

Najczęściej zadawane pytania

Czym kwas winowy różni się od kwasu cytrynowego w kosmetyku?

Oba są kwasami owocowymi i regulatorami pH. Kwas cytrynowy ma trzy grupy karboksylowe, kwas winowy dwie. Kwas cytrynowy i jego sole mają ocenę bezpieczeństwa CIR i dane o stężeniach w kosmetykach, a kwas winowy takiej oceny nie ma.

Czy kwas winowy może podrażnić skórę albo oczy?

Czysty kwas jest w zgłoszeniach firm do wykazu klasyfikacji ECHA najczęściej oznaczany jako drażniący oczy albo powodujący ich poważne uszkodzenie, a część zgłoszeń wskazuje też podrażnienie skóry. W gotowym kosmetyku ryzyko zależy od stężenia i pH. Szampon lub odżywkę, która dostała się do oka, wypłukuje się wodą.

Czy osoby, które źle reagują na wino, muszą unikać kwasu winowego w kosmetykach?

Nie ma podstaw, by łączyć te reakcje z samym kwasem winowym. Siarczyny dodawane do wina to osobne związki siarki, których kwas winowy nie zawiera, a kwas winowy występuje naturalnie także w innych owocach. Przy niejasnych reakcjach rozstrzyga diagnostyka alergologiczna.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: TARTARIC ACID
  2. EFSA Panel on Food Additives and Flavourings, Re-evaluation of l(+)-tartaric acid (E 334), sodium tartrates (E 335), potassium tartrates (E 336), potassium sodium tartrate (E 337) and calcium tartrate (E 354) as food additives, EFSA Journal 2020
  3. SCCNFP, Position paper concerning the safety of alpha-hydroxy acids, SCCNFP/0370/00, 2000
  4. Tang SC, Yang JH, Dual Effects of Alpha-Hydroxy Acids on the Skin, Molecules 2018

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.