Encyklopedia INCI

Sorbitan Stearate

Stearynian sorbitanu

Ester sorbitanu i kwasu stearynowego. Lipofilowy emulgator o HLB 4,7: stabilizuje emulsje woda w oleju, a w emulsjach olej w wodzie pracuje z emulgatorem hydrofilowym.

Czym jest Sorbitan Stearate

To monoester kwasu stearynowego i sorbitanu, czyli pierścieniowego bezwodnika sorbitolu otrzymywanego z glukozy. Kwas stearynowy może pochodzić z tłuszczów roślinnych lub zwierzęcych. Surowiec jest stały i woskowaty. To jeden z najczęściej stosowanych emulgatorów niejonowych: w danych CIR z 2014 roku zgłoszono go w 968 produktach, najwięcej spośród 20 ocenianych estrów sorbitanu. Jest też dopuszczonym dodatkiem do żywności i substancją pomocniczą leków do stosowania na skórę (w USA do 8% w kremach). W kosmetykach występuje w kremach, balsamach, mleczkach i produktach z filtrami UV.

Jak działa i czym różni się od innych emulgatorów

Pierścień sorbitanu z trzema wolnymi grupami hydroksylowymi tworzy niewielką część polarną, a łańcuch C18 dużą część lipofilową. Croda podaje dla tego estru HLB 4,7.

  • samodzielnie sprzyja emulsjom woda w oleju (W/O);
  • w emulsjach olej w wodzie działa jako współemulgator: z hydrofilowym partnerem tworzy układ, którego HLB reguluje się proporcją obu składników;
  • według producenta emulguje alkohole tłuszczowe, estry, oleje mineralne i silikonowe.

Klasycznym partnerem jest Polysorbate 60. W recepturach bez PEG łączy się go z Sucrose Cocoate: Croda sprzedaje taką mieszankę (HLB 6) jako emulgator O/W dający lekkie kremy żelowe o strukturze lamelarnej. Od Sorbitan Olivate różni się kwasem: zamiast kwasów oliwy z przewagą nienasyconego oleinowego ma nasycony stearynowy. W odróżnieniu od Glyceryl Stearate SE nie zawiera mydła, więc nie wymaga pH zbliżonego do obojętnego.

Stężenia i pH

Croda zaleca Sorbitan Stearate w ilości 0,5-5% w produktach do stosowania na skórę. W ankiecie stężeń CIR z 2014 roku najwyższe zgłoszone stężenie w kosmetykach wynosiło 5%. Mieszankę z Sucrose Cocoate producent zaleca w ilości 2-3% w mleczkach i 4-5,5% w kremach, zależnie od ilości fazy olejowej. Surowiec topi się razem z fazą olejową; producent nie podaje zakresu pH dla samego estru.

Dla kogo jest ten składnik

Emulsje z Sorbitan Stearate nadają się dla każdego typu skóry; jako współemulgator występuje zarówno w lekkich mleczkach, jak i w gęstszych kremach. Ostrożność wskazana jest u osób z potwierdzoną testami płatkowymi alergią na estry sorbitanu. Uczulenie na emulgatory opisywano częściej u osób z przewlekle uszkodzoną skórą, np. z długotrwałymi owrzodzeniami podudzi (Pasche-Koo i wsp. 1994).

Jak stosować produkty z tym składnikiem

Krem lub balsam stosuje się zgodnie z przeznaczeniem, rano i wieczorem. W składzie często towarzyszy mu Polysorbate 60 albo Sucrose Cocoate; taka para wskazuje na emulsję olej w wodzie. Gdy Sorbitan Stearate występuje bez hydrofilowego partnera, obok olejów i wosków, produkt może być emulsją woda w oleju, zwykle bardziej tłustą w dotyku.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR ocenił 20 estrów sorbitanu, w tym ten, i w raporcie z 2015 roku potwierdził ich bezpieczeństwo w obecnych warunkach stosowania i stężeniach. W trzech powtarzanych testach płatkowych na łącznie 420 osobach Sorbitan Stearate w stężeniu do 4% nie uczulał, a produkty z 2-4% składnika działały łagodnie drażniąco w 21-dniowych testach kumulacyjnych; produkty z 2% nie były fototoksyczne. W badaniu Hannukseli i Salo (1986), w którym 86 pacjentów dermatologicznych testowano 5% stearynianem i oleinianem sorbitanu, dodatnie reakcje wystąpiły u 2 osób (2,3%); w tej grupie estrów częściej uczula Sorbitan Sesquioleate. Nie ma przesłanek do unikania składnika w ciąży i u dzieci.

Co pokazują badania

Dane o bezpieczeństwie są obszerne: obejmują m.in. dwuletnie badania żywieniowe u szczurów, testy genotoksyczności, testy na skórze zwierząt i testy płatkowe u ludzi, zebrane przez CIR i EFSA. Nie odnaleziono badań klinicznych, które oceniałyby wpływ samego emulgatora na nawilżenie albo barierę skóry, a wyniki testów płatkowych u pacjentów dotyczą niewielkich grup.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Sucrose Cocoaterazem tworzą emulgator O/W bez PEG
  • Polysorbate 60klasyczny hydrofilowy partner
  • proporcja obu ustala HLB układu

Mity i sprostowania

MitSorbitan Stearate to emulgator PEG, tak samo jak polisorbaty.

Jak jestPolisorbaty, np. Polysorbate 60, powstają z estrów sorbitanu przez przyłączenie łańcuchów tlenku etylenu. Sorbitan Stearate tego etapu nie przechodzi, więc nie jest składnikiem etoksylowanym. W składzie oba często występują razem, bo tworzą parę emulgatorów o różnym HLB.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego ten sam składnik jest w kremie i w żywności?

Stearynian sorbitanu jest dopuszczonym dodatkiem do żywności E 491. EFSA oceniła ponownie estry sorbitanu w 2017 roku, ustaliła dla nich grupowe dopuszczalne dzienne spożycie 10 mg na kg masy ciała (w przeliczeniu na sorbitan) i stwierdziła, że narażenie z żywności go nie przekracza. W kosmetyku ten sam związek pełni funkcję emulgatora.

Czy Sorbitan Stearate zapycha pory?

W teście komedogenności na uchu królika (Fulton, Journal of the Society of Cosmetic Chemists 1989; surowiec w 10% roztworze w glikolu propylenowym) otrzymał 0 w skali 0-5, podczas gdy Sorbitan Oleate 3. To wynik modelu zwierzęcego, bardziej wrażliwego niż skóra człowieka, ale nie ma danych sugerujących, że sam ester zatyka pory; ważniejszy jest skład fazy olejowej.

Czy nadaje się do kosmetyków dla niemowląt?

Tak. W ankiecie CIR z 2014 roku zgłoszono go w balsamach, olejkach i kremach dla niemowląt w stężeniu do 0,99%, a ocena bezpieczeństwa obejmuje takie zastosowanie. U niemowląt o tolerancji produktu decydują też zapach i konserwanty.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: SORBITAN STEARATE
  2. Fiume MM i in., Safety Assessment of Sorbitan Esters as Used in Cosmetics, Cosmetic Ingredient Review, raport końcowy 2015 (International Journal of Toxicology 2019)
  3. Croda Pharma, Span 60 Pharma (Sorbitan Stearate): karta produktu
  4. EFSA ANS Panel, Re-evaluation of sorbitan monostearate (E 491), sorbitan tristearate (E 492), sorbitan monolaurate (E 493), sorbitan monooleate (E 494) and sorbitan monopalmitate (E 495) when used as food additives, EFSA Journal 2017

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.