Encyklopedia INCI

Hexamethylindanopyran

Heksametyloindanopiran

Syntetyczne piżmo policykliczne, znane jako HHCB. Nadaje perfumom i kosmetykom czystą, słodkawą nutę piżmową; od 2023 r. na liście alergenów do deklaracji.

Czym jest heksametyloindanopiran

Hexamethylindanopyran to syntetyczne piżmo z grupy piżm policyklicznych, w literaturze oznaczane skrótem HHCB. Chemicznie jest to 1,3,4,6,7,8-heksahydro-4,6,6,7,8,8-heksametylocyklopenta-gamma-2-benzopiran. Najpopularniejsza nazwa handlowa surowca to Galaxolide.

Ma czysty, słodkawy zapach piżma, długo wyczuwalny na skórze i tkaninach. Należy do setki substancji zapachowych zużywanych w ilościach ponad 175 ton rocznie. Trafia do perfum, kremów, balsamów i szamponów, ale też do środków piorących, więc narażenie pochodzi z wielu źródeł.

Jak działa heksametyloindanopiran

Pełni wyłącznie funkcję zapachową. Jako piżmo należy do nut bazy: odparowuje wolno i przedłuża wyczuwalność kompozycji. Jest silnie lipofilowy i słabo przenika przez skórę; w ocenie SCCNFP z 2002 r. przyjęto wchłanianie na poziomie 0,1% dawki. Reakcje uczuleniowe są rzadkie, ale SCCS zaliczył HHCB do alergenów kontaktowych potwierdzonych u ludzi.

Stężenia i pH

W UE nie ma limitu stężenia HHCB. W scenariuszu narażenia ocenianym przez SCCNFP przyjęto 30% HHCB w kompozycji zapachowej; w wodzie toaletowej z 8% kompozycji daje to 2,4% substancji, a w balsamie z 0,4% kompozycji 0,12%. Po zsumowaniu dziesięciu rodzajów kosmetyków margines bezpieczeństwa przekroczył 58 000. Składnik praktycznie nie rozpuszcza się w wodzie, dobrze w olejach i alkoholu, i nie wymaga określonego pH.

Dla kogo heksametyloindanopiran

Pasuje do kosmetyków dla osób, które lubią miękkie, „czyste” nuty piżmowe i dobrze tolerują produkty perfumowane. Nie jest wskazany przy potwierdzonym uczuleniu na HHCB; ostrożność powinny zachować osoby z alergią na wiele zapachów, bo w tej grupie dodatnie testy były wyraźnie częstsze. HHCB wykrywa się w środowisku i u dzikich zwierząt, więc osoby, które chcą to ograniczać, mogą wybierać produkty bez syntetycznych piżm.

Jak stosować produkty z heksametyloindanopiranem

To składnik zapachowy, którego nie wybiera się dla pielęgnacji. Na etykiecie pojawia się jako Hexamethylindanopyran, zwykle po słowie Parfum. Przez lata był ukryty w tym zbiorczym określeniu, dlatego na starszych opakowaniach, sprzedawanych w okresie przejściowym, jego nazwy może brakować. Nie ma ograniczeń co do pory dnia ani łączenia z innymi składnikami.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

W testach płatkowych zebranych przez SCCS reagowało 0,2% pacjentów w wieloośrodkowym badaniu europejskim i 1,2% z 422 kolejnych pacjentów w badaniu koreańskim, a wśród 178 osób z alergią na zapachy 3,4%. SCCNFP uznał w 2002 r., że HHCB może być bezpiecznie stosowany w kosmetykach bez ograniczeń.

HHCB i jego produkt utlenienia, HHCB-lakton, wykrywa się w mleku kobiecym; w badaniu z USA średnio 220 ng HHCB na gram tłuszczu. Autorzy uznali za główne źródło wchłanianie przez skórę i drogi oddechowe, a dzienne pobranie przez niemowlę za mniejsze niż w przypadku PCB. Brak badań u kobiet w ciąży; przepisy nie przewidują ograniczeń, ale w ciąży i podczas karmienia można wybierać produkty bezzapachowe. Składnik nie ma ostrzeżeń dotyczących słońca.

Status prawny w UE

Hexamethylindanopyran figuruje w załączniku III rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 pod pozycją 336, dodaną rozporządzeniem (UE) 2023/1545. Pozycja nie ogranicza stężenia, wymaga wymienienia składnika w wykazie składników powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych. Produkty niespełniające wymogu mogły być wprowadzane do obrotu do 31 lipca 2026 r. i mogą być udostępniane do 31 lipca 2028 r.

Co pokazują badania

Dane obejmują testy płatkowe, badania przenikania przez skórę, badania na zwierzętach oraz pomiary w środowisku i w materiale biologicznym człowieka. Wskazują na niewielki potencjał uczulający i małą dawkę ogólnoustrojową z kosmetyków. Otwarte pozostają skutki wieloletniego narażenia z wielu źródeł naraz: ocena SCCNFP dotyczyła tylko kosmetyków, a opinia SCCS tylko uczulania.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Załącznik III - dozwolony z ograniczeniami rozporządzenia (WE) 1223/2009
Warunki i ograniczenia
Obowiązek podania w wykazie składników powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych; brak limitu stężenia (zał. III poz. 336 rozp. (WE) 1223/2009, dodana rozp. (UE) 2023/1545; produkty niezgodne: wprowadzanie do obrotu do 31.07.2026, udostępnianie do 31.07.2028).

Mity i sprostowania

MitPiżmo w kosmetykach pochodzi od piżmowca.

Jak jestNuty piżmowe w kosmetykach tworzy się dziś z substancji syntetycznych, a HHCB należy do najczęściej stosowanych. Powstaje w syntezie chemicznej, bez surowców zwierzęcych.

MitSyntetyczne piżma są w UE zakazane.

Jak jestZakazano stosowania niektórych piżm nitrowych, np. piżma ambretowego (zał. II poz. 414), które wywoływało reakcje fotoalergiczne. HHCB to piżmo policykliczne dozwolone bez limitu stężenia, z obowiązkiem deklaracji powyżej progów.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego HHCB pojawił się na etykietach dopiero niedawno?

Do 2023 r. nie podlegał indywidualnej deklaracji i mieścił się w określeniu Parfum. Rozporządzenie (UE) 2023/1545 dodało go do wykazu alergenów na podstawie opinii SCCS z 2012 r., która wskazała go wśród substancji wywołujących alergię u ludzi.

Czy HHCB gromadzi się w organizmie?

Jest lipofilowy i wykrywa się go w tłuszczu mleka kobiecego, co potwierdza narażenie z codziennych produktów. W badaniu z USA stężenia HHCB w mleku nie korelowały z wiekiem matek, a autorzy uznali, że charakter narażenia na piżma syntetyczne różni się od trwałych zanieczyszczeń organicznych, takich jak PCB. Ocena SCCNFP wskazała bardzo małą dawkę ogólnoustrojową z samych kosmetyków, ale nie obejmowała innych źródeł, takich jak środki piorące.

Czy osoba z alergią na perfumy powinna unikać HHCB?

Nie zawsze, bo alergia na zapachy zwykle dotyczy konkretnych substancji. Jeśli jednak reakcje pojawiają się po wielu perfumowanych produktach, warto wykonać u dermatologa testy z pojedynczymi alergenami, a do czasu wyniku wybierać kosmetyki bezzapachowe.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: HEXAMETHYLINDANOPYRAN
  2. Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/1545 z dnia 26 lipca 2023 r. w odniesieniu do oznakowania alergenów zapachowych w produktach kosmetycznych (EUR-Lex)
  3. SCCNFP, Opinion on Hexahydro-hexamethyl-cyclopenta(gamma)-2-benzopyran (HHCB), SCCNFP/0610/02, 2002
  4. Reiner JL i in., Synthetic musk fragrances in human milk from the United States, Environ Sci Technol 2007

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.