Encyklopedia INCI

Ethylhexylglycerin

Etyloheksylogliceryna

Eter gliceryny o działaniu kondycjonującym i dezodorującym. Narusza błony komórkowe bakterii i wzmacnia działanie fenoksyetanolu, dlatego często towarzyszy mu w składzie.

Czym jest etyloheksylogliceryna

Ethylhexylglycerin to 3-(2-etyloheksyloksy)propano-1,2-diol, eter gliceryny i rozgałęzionego alkoholu 2-etyloheksylowego, z grupy eterów alkilowo-glicerolowych ocenionych wspólnie przez CIR w 2013 r. Ma budowę typową dla środka powierzchniowo czynnego: hydrofilową część z gliceryny i hydrofobowy łańcuch. W wodzie rozpuszcza się słabo, w około 0,1%. CosIng przypisuje jej funkcje dezodorującą i kondycjonującą skórę. Jej status wynika z przeznaczenia: byłaby konserwantem w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. l rozp. (WE) 1223/2009, gdyby dodawano ją wyłącznie lub głównie w celu hamowania drobnoustrojów w produkcie. Stosuje się ją jako składnik kondycjonujący i dezodorujący, którego działanie przeciwdrobnoustrojowe wspiera konserwanty.

Jak działa etyloheksylogliceryna

  • Kondycjonowanie skóry: jako łagodny składnik powierzchniowo czynny poprawia rozprowadzanie produktu i odczucie na skórze.
  • Działanie na błony drobnoustrojów: w badaniu Langsrud i wsp. (2016) już w niskich stężeniach naruszała integralność błony komórkowej bakterii; z fenoksyetanolem prowadziła do wycieku zawartości komórek i zaburzeń ich metabolizmu energetycznego.
  • Działanie dezodorujące: hamuje drobnoustroje bytujące na skórze; w porównaniu Riccio i wsp. (2026) miała in vitro najszersze spektrum wśród kilku konserwantów, m.in. wobec Cutibacterium acnes, ale też umiarkowany potencjał drażniący.

Stężenia i pH

Ankiety przemysłu z lat 2010-2011, opisane przez CIR, podają stężenia od 0,000001% do 8%, a w produktach rozpylanych do 2%. Produkty oceniane w testach RIPT zawierały 0,4-1%. W badaniu Langsrud łączono ją z fenoksyetanolem w proporcji 1:9 (0,075% i 0,675%). Nie ma grupy kwasowej, więc jej działanie nie zależy od pH.

Dla kogo

Etyloheksylogliceryna występuje w kremach, balsamach, serach, tonikach, kosmetykach z filtrem i dezodorantach, a większość osób toleruje ją dobrze. Jest jednak rzadkim, ale istotnym klinicznie alergenem: w badaniu NACDG z lat 2013-2018 reakcję alergiczną stwierdzono u 39 z 15 560 testowanych pacjentów (0,25%). W 79,5% przypadków miała znaczenie kliniczne, najczęściej z powodu kremów i balsamów, a zmiany dotyczyły głównie twarzy. Osoby uczulone powinny jej unikać także w produktach dla skóry wrażliwej.

Jak stosować produkty z etyloheksylogliceryną

Produkty stosuje się rano i wieczorem. W składzie etyloheksylogliceryna stoi zwykle przy końcu listy, często tuż po Phenoxyethanol, co odpowiada popularnej mieszance konserwującej. Langsrud i wsp. podkreślają, że takie wzmacniacze pozwalają utrzymać stężenie konserwantu możliwie niskie.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

CIR w 2013 r. uznał etyloheksyloglicerynę za bezpieczną w obecnych warunkach stosowania, wskazując na niewielkie wchłanianie: u królików przez skórę przeniknęło około 0,02% dawki. Nie była genotoksyczna ani fototoksyczna, a w teście maksymalizacyjnym na świnkach morskich i w teście LLNA w stężeniach do 50% nie uczulała. Krem z 0,4975% nie wywołał podrażnień ani uczuleń u 600 uczestników testu RIPT. Nierozcieńczona silnie drażni oczy, w stężeniu 5% łagodnie. Duże dawki podawane szczurom doustnie przez 13 tygodni powiększały wątrobę, ale to dawki i droga narażenia nieporównywalne z kosmetykiem.

Co pokazują badania

Działanie przeciwdrobnoustrojowe opisują badania in vitro, a wzmacnianie fenoksyetanolu praca Langsrud i wsp., której część autorów pracowała u producenta mieszanek konserwujących. Etyloheksylogliceryna nie obejmuje wszystkich drobnoustrojów: w pracy Youenou i wsp. (2022) wszystkie 13 badanych szczepów Pseudomonas aeruginosa rosło w jej obecności. Brak badań klinicznych nad jej działaniem kondycjonującym, a wiedza o alergii opiera się na opisach przypadków od 2002 r. i dużych seriach testów płatkowych.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Phenoxyethanolw proporcji 1:9 działa na bakterie podobnie jak dwukrotnie wyższe stężenie samego fenoksyetanolu

Mity i sprostowania

MitKosmetyk z napisem „bez konserwantów” to najbezpieczniejszy wybór dla skóry skłonnej do alergii.

Jak jestAerts i wsp. (2016) opisali 13 pacjentów z alergią na etyloheksyloglicerynę; wśród produktów, które ją wywołały, było wiele kremów do twarzy reklamowanych jako „bez konserwantów” lub przeznaczone dla skóry skłonnej do alergii, a także kosmetyki z filtrem i dezodoranty. Takie hasło oznacza zwykle brak substancji z załącznika V, a ochronę mikrobiologiczną przejmują wtedy składniki wielofunkcyjne, które także mogą uczulać.

MitEtyloheksylogliceryna nawilża skórę tak jak gliceryna.

Jak jestMimo podobnej nazwy to inna substancja. Gliceryna dobrze rozpuszcza się w wodzie i wiąże ją w naskórku, a etyloheksylogliceryna rozpuszcza się w wodzie tylko w około 0,1% i działa jak łagodny składnik powierzchniowo czynny. CosIng nie przypisuje jej funkcji humektanta.

Najczęściej zadawane pytania

Czy kosmetyki z etyloheksylogliceryną można stosować w ciąży?

Tak. W badaniu wstępnym u samic szczurów, którym podawano doustnie do 800 mg/kg na dobę, nie stwierdzono wad rozwojowych u płodów. W badaniu jednopokoleniowym przy najwyższej dawce płodność była niższa niż w grupie kontrolnej, ale były to dawki doustne wielokrotnie większe od ilości, która może przeniknąć przez skórę z kosmetyku.

Czy etyloheksylogliceryna w dezodorancie zmniejsza pocenie?

Nie. CosIng przypisuje jej funkcję dezodorującą, czyli ograniczanie przykrego zapachu, a nie antyperspiracyjną. Nie wpływa na wydzielanie potu; działa na drobnoustroje bytujące na skórze. Aerts i wsp. wymieniają dezodoranty wśród produktów, które wywołały u uczulonych osób zmiany pod pachami.

Czy uczulenie na etyloheksyloglicerynę oznacza uczulenie na glicerynę?

Nie są to te same związki: w etyloheksyloglicerynie do gliceryny przyłączony jest łańcuch 2-etyloheksylowy, który nadaje cząsteczce właściwości powierzchniowo czynne. Opisane przypadki alergii dotyczą etyloheksylogliceryny, a w testach płatkowych bada się ją osobno, zwykle w stężeniu 5% w wazelinie.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: ETHYLHEXYLGLYCERIN
  2. Johnson W Jr i in., Safety assessment of alkyl glyceryl ethers as used in cosmetics, Int J Toxicol 2013
  3. Warshaw EM i in., Patch Testing to Ethylhexylglycerin: The North American Contact Dermatitis Group Experience, 2013-2018, Dermatitis 2022
  4. Langsrud S i in., Ethylhexylglycerin Impairs Membrane Integrity and Enhances the Lethal Effect of Phenoxyethanol, PLoS One 2016

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.