Darmowa dostawa do Paczkomatu od 300 zł14 dni na zwrot

kontakt@jokaproskin.pl730 952 543

Black Friday 2026 do 21.11.2026; ceny już obniżone, kupony nie łączą się z kampanią.

Encyklopedia INCI

PCA

Kwas piroglutaminowy

Kwas piroglutaminowy, cykliczna pochodna kwasu glutaminowego i jeden ze składników NMF naskórka. W kosmetykach humektant, stosowany także razem z solą sodową.

Czym jest PCA

PCA to kwas 2-pirolidono-5-karboksylowy, nazywany kwasem piroglutaminowym. Jest wewnętrznym amidem (γ-laktamem) kwasu L-glutaminowego, czyli pierścieniem powstałym z tego aminokwasu po utracie cząsteczki wody. Przemysłowo otrzymuje się go przez ogrzewanie kwasu L-glutaminowego z wodą w autoklawie w 135-140°C; naturalnie występuje w warzywach, owocach i melasie (Fiume i in., 2019). W skórze jest jednym z głównych składników naturalnego czynnika nawilżającego (NMF): powstaje w warstwie rogowej z produktów rozkładu filagryny (Kezic i in., 2011). Nazwa INCI PCA oznacza wolny kwas; sole mają osobne nazwy, np. Sodium PCA czy Zinc PCA.

Jak działa PCA

CosIng przypisuje mu funkcje humektantu i składnika nawilżającego. Kluczowa jest różnica między kwasem a solą: według CIR krystaliczny PCA nie jest higroskopijny, natomiast jego sól sodowa jest silnie higroskopijna, a PCA razem z mleczanem sodu tworzy najbardziej higroskopijną frakcję warstwy rogowej (Fiume i in., 2019). Clar i Fourtanier (1981) podsumowali 8 lat badań laboratorium Unilever nad kremami i emulsjami z układem PCA i jego soli sodowej: preparaty z co najmniej 2% tej mieszaniny poprawiały stan suchej skóry w pomiarach biofizycznych i w ocenie klinicznej, ale tylko w odpowiednim podłożu, bo same roztwory wodne nie działały.

Stężenia i pH

W danych CIR z 2014 r. PCA zgłoszono w 106 recepturach. Najwyższe stężenie, 1,9%, podano dla pudrów do twarzy; w produktach do włosów innych niż farby do 0,49%, w produktach spłukiwanych do 0,0022%. Pierwsza ocena CIR z 1999 r. przytaczała zalecany zakres stosowania PCA i Sodium PCA 0,2-4%. Jako wolny kwas karboksylowy PCA zakwasza roztwór, co trzeba uwzględnić przy ustalaniu pH. Limitu prawnego w UE nie ma.

Dla kogo jest PCA

Dla każdego typu skóry, szczególnie suchej i odwodnionej. Nie są znane grupy, które powinny go unikać; przemijające zaczerwienienie opisano tylko po Sodium PCA w stężeniach od 6,25%, wyższych niż w kosmetykach.

Jak stosować produkty z PCA

Produkty z PCA stosuje się rano i wieczorem, na oczyszczoną skórę. Ponieważ w badaniach Unilever same roztwory wodne nie działały, po wodnym toniku lub serum z PCA ma sens krem z emolientami ograniczający odparowanie wody. Gdy w składzie PCA występuje obok Sodium PCA, mleczanów, mocznika lub aminokwasów, receptura naśladuje skład naturalnego czynnika nawilżającego.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR w 2014 r. potwierdził, że PCA i jego sole są bezpieczne w obecnych warunkach stosowania, z jednym zastrzeżeniem: nie należy ich używać w produktach, w których mogą powstawać związki N-nitrozowe (Fiume i in., 2019). Większość danych dotyczy soli sodowej. W otwartym teście płatkowym na plecach 2 z 13 osób zareagowały na 6,25% Sodium PCA, a przy stężeniach od 12,5% u 3 osób pojawił się rumień, który znikał w ciągu 30 minut; na czole, policzkach i szyi reakcji nie było. Roztwór 32% nie uczulał ani nie fotouczulał 39 ochotników. W badaniu na szczurach Sodium PCA nie wpływał na rozród w dawce do 1000 mg/kg masy ciała dziennie, dlatego sam PCA nie budzi zastrzeżeń w ciąży. O przydatności konkretnego kosmetyku w ciąży i dla dziecka decyduje cały skład.

Co pokazują badania

Rolę PCA w warstwie rogowej dobrze opisują badania składu naskórka. Skuteczność kremów z układem PCA i Sodium PCA opisano w badaniach klinicznych jednego laboratorium przemysłowego, podsumowanych w przeglądzie z 1981 r., bez oddzielenia efektu kwasu od efektu soli. Nie wiadomo, jaki jest udział samego PCA w działaniu tych preparatów ani czy wolny kwas w stężeniach typowych dla dzisiejszych receptur daje mierzalny efekt. Poziom NMF, liczony jako suma PCA i kwasu urokanowego, był niższy u osób z mutacjami genu filagryny, a w grupie osób ze skórą atopową zależał także od nasilenia zmian (Kezic i in., 2011). Nie oznacza to, że kosmetyk z PCA uzupełnia ten niedobór, bo tego nie badano.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Sodium PCA, układ obu form badano w kremach do skóry suchejsól sodowa jest silnie higroskopijna
  • Sodium LactateCIR wymienia PCA i mleczan sodu jako najbardziej higroskopijną frakcję warstwy rogowej
  • Sodium Dilauramidoglutamide Lysinekompleks z tym składnikiem zwiększał stężenie PCA w warstwie rogowej ex vivo

Mity i sprostowania

  • Mit: PCA jest niebezpieczny, bo w kosmetyku tworzy nitrozoaminy.

    Jak jest: Zastrzeżenie CIR dotyczy producentów: PCA nie powinien trafiać do receptur, w których mogą powstawać związki N-nitrozowe. Sam PCA nitrozuje się bardzo wolno; w warunkach symulujących wnętrze żołądka reakcja z azotynem przebiegała z szybkością stanowiącą 0,03% szybkości tworzenia nitrozometylomocznika. W obecnych warunkach stosowania CIR uznaje PCA za bezpieczny.

Pytania o kwas piroglutaminowy (PCA)

Czy PCA nadaje się do skóry tłustej?

Tak. PCA rozpuszcza się w wodzie i nie natłuszcza skóry. Dla jego soli sodowej w badaniu na królikach nie stwierdzono działania komedogennego (Fiume i in., 2019), a dla wolnego kwasu CIR takich danych nie podaje.

Czy PCA z kosmetyku przenika do organizmu?

W niewielkim stopniu. W badaniu na ludzkiej skórze pobranej pośmiertnie przez 24 godziny przeniknęło około 6% nałożonej soli sodowej PCA, niezależnie od tego, czy stężenie wynosiło 5, 10 czy 20%. PCA występuje też naturalnie w osoczu człowieka, a w badaniach na zwierzętach przekształcał się m.in. w kwas glutaminowy.

Czy kwas pirolidonokarboksylowy, piroglutaminowy i pidolowy to ten sam składnik?

Tak, to różne nazwy tej samej substancji. Pierwsza opisuje budowę (pierścień pirolidonu z grupą karboksylową), druga pochodzenie z kwasu glutaminowego, a trzecia jest nazwą stosowaną w farmacji, np. w pidolanie magnezu. Na etykiecie kosmetyku obowiązuje nazwa INCI PCA.

Nie ma tu Twojego pytania? Zadzwoń: 730 952 543 albo napisz: kontakt@jokaproskin.pl.

W produktach JoKaPROskin

2 produkty ma PCA w składzie INCI.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: PCA
  2. Fiume MM i in., Safety Assessment of PCA (2-Pyrrolidone-5-Carboxylic Acid) and Its Salts as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2019
  3. Kezic S i in., Levels of filaggrin degradation products are influenced by both filaggrin genotype and atopic dermatitis severity, Allergy 2011