Encyklopedia INCI

Hedera Helix Leaf Extract

Ekstrakt z liści bluszczu pospolitego

Ekstrakt z liści bluszczu pospolitego z saponinami triterpenowymi, głównie hederakozydem C. W kosmetykach pełni funkcję kondycjonującą skórę.

Czym jest ekstrakt z liści bluszczu pospolitego

Hedera Helix Leaf Extract to ekstrakt z liści bluszczu pospolitego (Hedera helix L., rodzina araliowatych). CosIng przypisuje mu jedną funkcję: kondycjonowanie skóry. Ten sam numer CAS mają w CosIng inne surowce z bluszczu, m.in. Hedera Helix Extract i Hedera Helix Leaf/Stem Extract, którym przypisano więcej funkcji (np. ściągającą i kojącą); karta dotyczy wyłącznie ekstraktu z liści.

Według monografii zebranych przez EFSA (2026) suszone liście zawierają około 2,5-6% saponin triterpenowych, głównie hederakozydu C, oraz mniejsze ilości α-hederyny. Są w nich też flawonoidy (glikozydy kwercetyny i kemferolu), kwasy kawoilochinowe, m.in. chlorogenowy, fitosterole i poliacetyleny: falkarinol, falkarinon i 11,12-dihydrofalkarinol. Świeże liście zawierają 0,1-0,3% olejku eterycznego. Skład ekstraktu zależy od rozpuszczalnika.

Jak działa ekstrakt z liści bluszczu pospolitego

Działania ekstraktu z liści bluszczu na skórę nie opisano w badaniach z udziałem ludzi, które testowałyby sam surowiec kosmetyczny. W PubMed ekstrakt z liści bluszczu pojawia się w pracach kosmetologicznych jako jeden z kilku składników nośników lipidowych z filtrami UV (Lacatusu i in., 2022), więc nie da się z nich wydzielić udziału bluszczu. Funkcja kondycjonująca z CosIng to deklaracja przeznaczenia surowca, a nie efekt potwierdzony pomiarami. Saponiny, główna grupa związków liści, są powierzchniowo czynne, ale nie wiadomo, ile ich zawiera typowy ekstrakt kosmetyczny.

Dla kogo jest ekstrakt z liści bluszczu pospolitego

Może występować w kremach do każdego typu skóry jako dodatek roślinny. Nie jest dobrym wyborem dla osób z rozpoznaną alergią kontaktową na bluszcz albo na falkarinol. Falkarinol występuje także w żeń-szeniu i szeflerze (Hausen i in., 1987) oraz w roślinach selerowatych, np. marchwi i pasternaku (Paulsen i in., 2010), więc ostrożność powinny zachować też osoby, u których kontakt skóry z tymi roślinami wywoływał odczyn alergiczny.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bluszcz jest znanym alergenem kontaktowym. Hausen i in. (1987) wykazali, że falkarinol i didehydrofalkarinol z liści bluszczu silnie drażnią skórę i umiarkowanie ją uczulają; u 4 badanych pacjentów falkarinol wywoływał silne reakcje nawet w stężeniu 0,03%. W teście maksymalizacyjnym z 5% falkarinolem uczulonych zostało 10 z 20 ochotników (Gafner i in., 1988). W Danii w latach 1993-2009 test płatkowy z 0,03% falkarinolem dał wynik dodatni u 10 ze 127 pacjentów kierowanych na to badanie (7,9%), w tym u 7 uczulonych zawodowo; autorzy wskazują, że alergia na bluszcz może być niedodiagnozowana (Paulsen i in., 2010).

Ile falkarinolu przechodzi do ekstraktów kosmetycznych, żadne z tych źródeł nie podaje. EFSA (2026), oceniając dodatek paszowy z ekstraktu z liści bluszczu z tymolem, uznała go za drażniący dla skóry i oczu oraz uczulający przez skórę i drogi oddechowe dla osób, które mają z nim styczność przy pracy; ocena dotyczy koncentratu z dodatkiem tymolu, a nie rozcieńczonego surowca w kremie. Bluszcz nie ma oceny CIR ani opinii SCCS. W opracowaniach EMA i EFSA nie ma danych o działaniu fototoksycznym.

Co pokazują badania

Ekstrakty z liści bluszczu badano w laboratorium: Gavrila i in. (2023) oznaczali ich aktywność przeciwutleniającą w teście chemicznym i sprawdzali w hodowli, czy nie uszkadzają fibroblastów. Dla surowca kosmetycznego nie ma badań skuteczności na skórze człowieka, więc jego rola w kremie opiera się na deklaracji funkcji z CosIng. Dane o uczuleniu na falkarinol pochodzą z testów płatkowych czystej substancji i z opisów przypadków po kontakcie z rośliną, a nie z badań gotowych kosmetyków.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Mity i sprostowania

MitEkstrakt z bluszczu w balsamie zmniejsza cellulit.

Jak jestBluszcz bywa reklamowany jako składnik produktów modelujących sylwetkę ze względu na saponiny, ale w PubMed nie ma badań, w których ekstrakt z liści bluszczu nakładany na skórę zmniejszałby cellulit. CosIng przypisuje temu surowcowi tylko funkcję kondycjonującą.

MitBluszcz pospolity to to samo co amerykański poison ivy.

Jak jestPoison ivy to Toxicodendron radicans z rodziny nanerczowatych, a jego alergenem jest urushiol. Hedera helix to inna roślina, z rodziny araliowatych; też może uczulać, ale jej głównym alergenem jest falkarinol, a uczulenie opisano głównie u osób przycinających bluszcz lub pracujących z nim zawodowo (Paulsen i in., 2010).

Najczęściej zadawane pytania

Czy osoba uczulona na bluszcz znajdzie informację o falkarinolu na etykiecie?

Nie. Falkarinol nie należy do alergenów zapachowych z załącznika III rozporządzenia 1223/2009, więc producent nie musi go wymieniać, a na liście składników widnieje tylko nazwa ekstraktu. Jedyną wskazówką jest więc sama obecność Hedera Helix Leaf Extract w składzie.

Czy syrop z bluszczu i krem z ekstraktem z bluszczu działają tak samo?

Nie. Syropy i inne leki doustne zawierają standaryzowany ekstrakt z liści w określonej dawce i według monografii EMA z 2017 r. są lekami wykrztuśnymi o ugruntowanym zastosowaniu. Surowiec kosmetyczny nie ma określonej zawartości saponin, a wyników badań leków doustnych nie można przenosić na skórę. Monografia EMA wymienia wśród działań niepożądanych tych leków reakcje alergiczne, m.in. pokrzywkę i wysypkę.

Czy krem z ekstraktem z bluszczu można stosować w ciąży?

Dla kosmetyków z tym ekstraktem nie ma danych dotyczących ciąży, dlatego karta podaje „brak danych”. EMA nie zaleca w ciąży i podczas karmienia piersią doustnych leków z liści bluszczu z powodu braku danych, a nie wykazanej szkodliwości. W razie wątpliwości warto zapytać lekarza prowadzącego.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: HEDERA HELIX LEAF EXTRACT
  2. Paulsen E, Christensen LP, Andersen KE, Dermatitis from common ivy (Hedera helix L. subsp. helix) in Europe: past, present, and future, Contact Dermatitis 2010; 62(4): 201-209
  3. EFSA FEEDAP Panel, Safety and efficacy of a feed additive consisting of an extract from the dried leaves of Hedera helix L. (common ivy extract) and thymol, EFSA Journal 2026; 24(4): e10040
  4. EMA/HMPC, European Union herbal monograph on Hedera helix L., folium, EMA/HMPC/325716/2017

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.