Encyklopedia INCI

Octyldodecanol

Oktylododekanol

Rozgałęziony alkohol tłuszczowy C20, płynny i bezwonny. Emolient i rozpuszczalnik składników lipofilowych w kosmetykach do skóry i włosów; nie wysusza jak alkohol etylowy.

Czym jest Octyldodecanol

To 2-oktylododekan-1-ol, nasycony alkohol tłuszczowy o 20 atomach węgla i rozgałęzionym łańcuchu. Powstaje w reakcji Guerbeta, czyli przez kondensację dwóch cząsteczek alkoholu decylowego. Rozgałęzienie sprawia, że w odróżnieniu od prostych alkoholi o podobnej długości, takich jak alkohol stearylowy, jest w temperaturze pokojowej bezbarwną cieczą.

Występuje w kremach, balsamach, pomadkach, kosmetykach kolorowych, odżywkach i szamponach, a także w podłożach preparatów farmaceutycznych do stosowania na skórę. CosIng wymienia też funkcje zapachowe, choć według producenta cytowanego przez CIR surowiec jest bezwonny.

Jak działa na skórę i włosy

  • jako emolient łatwo się rozprowadza i według producenta nie zostawia widocznej tłustości;
  • rozpuszcza składniki lipofilowe, dlatego bywa nośnikiem rozpuszczalnych w tłuszczach substancji czynnych, np. ceramidów, oraz dyspergatorem pigmentów;
  • w szamponach, odżywkach i mydłach pełni rolę składnika natłuszczającego, który zostawia na skórze i włosach cienki film;
  • łączy woski z innymi tłuszczami, co ma znaczenie w sztyftach i pomadkach.

Stężenia i pH

W danych FDA z 1981 r., na których opierał się raport Cosmetic Ingredient Review (CIR) z 1985 r., oktylododekanol występował w 371 produktach w stężeniach od poniżej 0,1% do ponad 50%, przy czym w najwyższych przedziałach mieściło się bardzo niewiele produktów. W badaniach bezpieczeństwa oceniano m.in. krem nawilżający z 4% i pomadkę z 10,2%. Jako obojętny alkohol nie ma optymalnego pH.

Dla kogo jest ten składnik

Pasuje do produktów dla skóry normalnej i suchej, do pomadek oraz do szamponów i odżywek dla włosów suchych i szorstkich. Nie jest właściwym wyborem dla osób z potwierdzoną alergią kontaktową na oktylododekanol: takie przypadki są rzadkie, ale udokumentowane. Przy nawracających reakcjach po kremach, także aptecznych i przepisanych przez lekarza, warto zapytać dermatologa o test płatkowy z tym składnikiem.

Jak stosować produkty z tym składnikiem

Szampon i odżywkę stosuje się zgodnie z przeznaczeniem; w produktach spłukiwanych kontakt jest krótki, a część emolientu zostaje na włosach. Krem lub balsam nakłada się rano i wieczorem. Gdy w składzie oktylododekanol sąsiaduje z ceramidami albo innymi lipofilowymi składnikami aktywnymi, może pełnić rolę ich rozpuszczalnika.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał oktylododekanol w 1985 r. za bezpieczny w ówczesnych warunkach stosowania. W 2004 r. panel ponownie przejrzał dostępne dane i podtrzymał ten wniosek (publikacja z 2006 r.). W jednorazowych testach płatkowych nierozcieńczony surowiec wywołał łagodne podrażnienie u 1 z 40 osób, a w testach powtarzanych aplikacji z produktami zawierającymi 3% lub 10,2% nie stwierdzono uczulenia. W jednym układzie badawczym nierozcieńczona substancja drażniła skórę królików, świnek morskich i szczurów umiarkowanie do silnie, ale nie skórę świń i ludzi. W badaniu przesiewowym 6 z 1664 osób (0,36%) miało dodatni wynik testu płatkowego z 30-procentowym roztworem. Opisano też pojedyncze przypadki alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, m.in. po kremie z klotrimazolem (1997), kremie przeciwświądowym (2007) i męskim kremie przeciwstarzeniowym (2025). Nie ma przesłanek do unikania go w ciąży i u dzieci; pomadka z 10,2% nie działała fototoksycznie ani fotouczulająco.

Co pokazują badania

Ocena CIR opiera się głównie na niepublikowanych badaniach przemysłu. W raporcie CIR z 1985 r. nie było wyników testu Amesa dla oktylododekanolu; panel uznał, że budowa i niska aktywność biologiczna długołańcuchowych alkoholi tłuszczowych nie wskazują na ryzyko nowotworowe. Działanie emoliencyjne i rozpuszczające wynika z właściwości fizykochemicznych i nie było przedmiotem badań klinicznych; brak też badań, które mierzyłyby wpływ oktylododekanolu na kondycję włosów.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Ceramide NGoktylododekanol bywa nośnikiem lipofilowych ceramidów w fazie olejowej

Mity i sprostowania

MitKażdy alkohol w składzie wysusza skórę i włosy.

Jak jestWysuszać może alkohol etylowy w dużym stężeniu (na etykiecie Alcohol albo Alcohol Denat.). Oktylododekanol to alkohol tłuszczowy o długim łańcuchu: nie odparowuje, nie rozpuszcza lipidów naskórka i działa jak emolient.

Najczęściej zadawane pytania

Czy oktylododekanol jest bezpieczny w szamponie i odżywce?

Tak. W produktach spłukiwanych kontakt ze skórą głowy jest krótki, a CIR nie znalazł zastrzeżeń do stosowania w kosmetykach. Wyjątkiem są osoby z potwierdzoną alergią na ten składnik, u których nawet krótki kontakt może wywołać reakcję.

Jak sprawdzić, czy uczula mnie właśnie oktylododekanol?

Rozstrzyga test płatkowy u dermatologa z samym składnikiem, a nie tylko z gotowym kremem. Gotowy krem zawiera wiele potencjalnych alergenów, więc wynik testu z samym produktem nie wskazuje winowajcy. Po potwierdzeniu uczulenia trzeba sprawdzać skład także leków do stosowania na skórę, w których oktylododekanol bywa składnikiem podłoża.

Czy oktylododekanol ułatwia wnikanie innych składników?

Może. W badaniach nad plastrami farmaceutycznymi (Kakubari i wsp., 2006) zastąpienie innego składnika oktylododekanolem wyraźnie zwiększało przenikanie substancji czynnej przez skórę szczura i człowieka in vitro. Czy ma to znaczenie w gotowych kosmetykach, nie zbadano.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: OCTYLDODECANOL
  2. Cosmetic Ingredient Review, Final Report on the Safety Assessment of Stearyl Alcohol, Oleyl Alcohol, and Octyl Dodecanol, Journal of the American College of Toxicology 1985
  3. Dharmagunawardena B, Charles-Holmes R, Contact dermatitis due to octyldodecanol in clotrimazole cream, Contact Dermatitis 1997
  4. Badaoui A, Allergic Contact Dermatitis to Octyldodecanol in a Men's Anti-Aging Cream: A Case Report, Contact Dermatitis 2025

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.