Encyklopedia INCI

1,2-Hexanediol

1,2-Heksanodiol

Krótkołańcuchowy glikol z grupy 1,2-alkanodioli. Nawilża, rozpuszcza trudniej rozpuszczalne składniki i hamuje rozwój drobnoustrojów, co pozwala ograniczyć klasyczne konserwanty.

Czym jest 1,2-Hexanediol

1,2-Hexanediol to 1,2-heksanodiol: sześciowęglowy alkohol z dwiema grupami hydroksylowymi przy sąsiednich atomach węgla. Należy do tej samej rodziny 1,2-alkanodioli co Pentylene Glycol (pięć atomów węgla) i Caprylyl Glycol (osiem). Jest bezbarwną cieczą, dobrze mieszającą się z wodą, otrzymywaną syntetycznie. CosIng przypisuje mu dwie funkcje: kondycjonowanie skóry i rozpuszczalnik.

Występuje w tonikach, serach, kremach i balsamach oraz w szamponach i odżywkach, szczególnie w kosmetykach, których producenci ograniczają klasyczne konserwanty.

Jak działa 1,2-Hexanediol

Cząsteczka ma część polarną (dwie grupy OH) i krótki łańcuch węglowodorowy, czyli budowę amfifilową. Wynikają z niej trzy zadania w recepturze:

  • jak inne glikole wiąże wodę i poprawia odczucie produktu na skórze;
  • pomaga utrzymać w roztworze składniki słabo rozpuszczalne w wodzie, np. substancje zapachowe;
  • hamuje namnażanie bakterii i grzybów; aktywność 1,2-alkanodioli rośnie z długością łańcucha, więc heksanodiol działa silniej niż Pentylene Glycol, a słabiej niż Caprylyl Glycol.

Nie figuruje w załączniku V rozporządzenia (WE) nr 1223/2009, więc formalnie nie jest konserwantem, lecz składnikiem wielofunkcyjnym, który wspiera układ konserwujący albo pozwala zmniejszyć ilość klasycznych konserwantów. W badaniach in vitro zwiększał też przenikanie niektórych substancji przez warstwę rogową.

Stężenia i pH

W ankiecie przemysłu z 2010 r., przytoczonej przez CIR, zgłaszano stężenia od śladowych do 10%, a produkty badane z udziałem ludzi zawierały 0,15-0,5%. Czy dana ilość chroni produkt, rozstrzyga test skuteczności konserwacji gotowego kosmetyku, bo działanie diolu zależy od receptury: w badaniu laboratoryjnym niacynamid wzmacniał je wobec grzybów, a proszek polimerowy w stężeniu 5% osłabiał. Jako alkohol heksanodiol nie ulega hydrolizie, więc nie wymaga określonego pH. W kremie hydrofilowym 1,2-alkanodiole nieco osłabiały konsystencję emulsji, tym wyraźniej, im dłuższy był łańcuch.

Dla kogo jest ten składnik

Pasuje do każdego typu skóry, także suchej i wrażliwej, oraz do produktów do włosów. Nie ma grupy, dla której byłby z zasady niewskazany. Osoba, u której test płatkowy potwierdził reakcję na ten glikol, powinna sprawdzać skład, bo występuje on w wielu kategoriach kosmetyków.

Jak stosować produkty z 1,2-Hexanediol

Porę i kolejność wyznacza rodzaj produktu: tonik i serum po oczyszczeniu, krem na końcu, rano pod filtr. Składnik nie wymaga stopniowego wprowadzania. Na liście INCI stoi zwykle w drugiej połowie; obok Caprylyl Glycol, Ethylhexylglycerin albo Pentylene Glycol wskazuje, że producent zabezpiecza produkt mieszaniną składników wielofunkcyjnych zamiast klasycznego konserwantu albo obok niego.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel Cosmetic Ingredient Review (CIR) uznał w 2012 r. 1,2-glikole, w tym heksanodiol, za bezpieczne w obecnych warunkach stosowania. W teście płatkowym z powtarzaną aplikacją na 101 osobach żel z 0,5% heksanodiolu nie podrażniał ani nie uczulał, a na ponad 200 osobach mieszanina heksanodiolu i Caprylyl Glycol w stężeniu 15% nie wywołała alergii typu opóźnionego. U szczurów dawki doustne do 300 mg/kg masy ciała na dobę w czasie ciąży nie wpływały na rozwój płodów, dlatego nie ma przesłanek do unikania go w ciąży. Panel nie uznał 1,2-glikoli za fotouczulające.

Ostrożności wymaga okolica oczu: w teście in vitro HET-CAM mieszanina z Caprylyl Glycol w stężeniu 1% dała wynik silnie drażniący. Opisano pojedynczy przypadek pokrzywki kontaktowej po kremie z tym glikolem (Han i Kang, 2023).

Co pokazują badania

Dane o bezpieczeństwie obejmują testy płatkowe u ludzi, badania doustne i rozwojowe u zwierząt oraz modelowanie, które zakłada znaczne wchłanianie przez skórę; panel oparł więc ocenę na ujemnych wynikach badań ogólnoustrojowych. Działanie wobec drobnoustrojów opisują badania laboratoryjne (Sigg i Daniels, 2020; Gim i in., 2024). Brakuje badań klinicznych nawilżającego działania samego heksanodiolu.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Caprylyl Glycoldłuższy 1,2-alkanodiol, razem silniej ograniczają rozwój drobnoustrojów
  • Niacinamidew badaniu in vitro wzmacniał działanie heksanodiolu wobec grzybów
  • Hydroxyacetophenoneczęste połączenie w układach bez klasycznych konserwantów

Mity i sprostowania

MitBadania wykazały, że 1,2-Hexanediol jest groźny dla zdrowia.

Jak jestTak interpretuje się w sieci badanie z 2020 r., w którym stężenia 0,1-1% hamowały kiełkowanie nasion i uszkadzały komórki w hodowli. Hodowla komórkowa nie odzwierciedla kontaktu kosmetyku z nieuszkodzoną skórą; w testach z udziałem ludzi produkty z heksanodiolem nie podrażniały ani nie uczulały, a panel CIR uznał go za bezpieczny.

MitKosmetyk opisany jako „bez konserwantów” nie zawiera niczego, co hamuje rozwój drobnoustrojów.

Jak jestTakie hasło oznacza zwykle tylko brak substancji z załącznika V. Każdy kosmetyk z wodą musi być zabezpieczony, a funkcję tę często przejmują składniki wielofunkcyjne, takie jak 1,2-Hexanediol czy Caprylyl Glycol.

Najczęściej zadawane pytania

Czy 1,2-Hexanediol jest konserwantem?

Formalnie nie, bo nie ma go w wykazie konserwantów dozwolonych w UE (załącznik V rozporządzenia 1223/2009). Ma jednak aktywność wobec bakterii i grzybów, dlatego wykorzystuje się go do wspierania ochrony produktu, często razem z Caprylyl Glycol lub Ethylhexylglycerin.

Czy 1,2-Hexanediol wysusza skórę jak alkohol?

Nie. To glikol, a nie etanol: ma dwie grupy hydroksylowe i wiąże wodę podobnie jak inne humektanty. W 30-dniowym teście użytkowym żelu do mycia z 0,15% heksanodiolu u 28 osób nie stwierdzono przesuszenia ani zaczerwienienia.

Czy kosmetyk z 1,2-Hexanediol można stosować w ciąży?

Tak, nie ma przesłanek do jego unikania. Panel CIR uznał 1,2-glikole za bezpieczne, a badanie rozwojowe u szczurów nie wykazało wpływu na płody przy dawkach doustnych do 300 mg/kg masy ciała na dobę.

Czy można go łączyć z niacynamidem?

Tak. W badaniu laboratoryjnym niacynamid i 1,2-heksanodiol działały synergicznie wobec grzybów, co pozwoliło zmniejszyć ilość diolu w toniku. Oba składniki są rozpuszczalne w wodzie i dobrze współistnieją w jednej recepturze.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: 1,2-HEXANEDIOL
  2. Johnson W Jr i in., Safety assessment of 1,2-glycols as used in cosmetics, International Journal of Toxicology 2012; 31(5 Suppl): 147S-168S
  3. Sigg M, Daniels R, Investigations on Alkanediols as Alternative Preservatives in a Nonionic Hydrophilic Cream, Pharmaceutics 2020; 12(11): 1117
  4. Gim H i in., Synergistic/antagonistic antimicrobial effects of cosmetic ingredients in combination with 1,2-hexanediol, Journal of Microorganism Control 2024; 29(4): 133-142

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.