Encyklopedia INCI

Royal Jelly

Mleczko pszczele

Wydzielina gruczołów młodych pszczół robotnic, bogata w białka, cukry i kwas 10-HDA. W kremach pełni rolę składnika pielęgnującego; u części osób wywołuje reakcje alergiczne.

Czym jest mleczko pszczele

Royal Jelly to mleczko pszczele: wydzielina gruczołów gardzielowych i żuchwowych młodych pszczół robotnic Apis mellifera, pokarm larw przyszłych matek pszczelich. CosIng nie przypisuje mu żadnej funkcji kosmetycznej. Nazwa Royal Jelly oznacza samo mleczko; mleczko liofilizowane ma osobną nazwę INCI, Royal Jelly Powder, a ekstrakt z mleczka nazwę Royal Jelly Extract.

Według przeglądu Collazo i wsp. (2021) mleczko jest kwaśnym koloidem, który zawiera 50-70% wody, 9-18% białek, 7-18% węglowodanów, 3-8% lipidów i 0,8-3% składników mineralnych, oraz witaminy, wolne aminokwasy i związki fenolowe. Główne białka mleczka (MRJP) to 80-90% jego białek rozpuszczalnych. Wśród lipidów wyróżnia się kwas 10-hydroksy-2-decenowy (10-HDA), związek charakterystyczny tylko dla mleczka.

Jak działa mleczko pszczele na skórę

  • zawarte w nim cukry i wolne aminokwasy to humektanty, które wiążą wodę w warstwie rogowej;
  • w hodowli ludzkich fibroblastów skóry naświetlanych UVB mleczko i 10-HDA zwiększały wytwarzanie prokolagenu typu I i czynnika TGF-β1, bez wpływu na metaloproteinazę MMP-1 (Park i in., 2011);
  • 10-HDA pobudzał fibroblasty do wytwarzania kolagenu przez indukcję TGF-β1 (Koya-Miyata i in., 2004).

Hodowle komórek nie pokazują, czy 10-HDA z kremu dociera do skóry właściwej w wystarczającej ilości.

Stężenia i pH

Dla mleczka pszczelego nie ma raportu CIR z branżowymi danymi o stężeniach w kosmetykach. Samo mleczko ma pH zwykle 3,6-4,2. Jego skład zależy od pochodzenia i pory zbioru, a za główny wskaźnik jakości i autentyczności uznaje się zawartość 10-HDA; znane są przypadki fałszowania mleczka dodatkiem mleka, jogurtu, białka jaja albo skrobi (Collazo i wsp., 2021).

Dla kogo jest mleczko pszczele

Może być składnikiem kremów dla skóry suchej, w której liczy się wiązanie wody w naskórku. Nie jest dla osób uczulonych na produkty pszczele, a ostrożność powinny zachować osoby z atopią, astmą i alergicznym nieżytem nosa, u których uczulenie na mleczko wykrywa się najczęściej. Nie jest wegańskie.

Jak stosować produkty z mleczkiem pszczelim

Krem stosuje się rano lub wieczorem po oczyszczeniu skóry. Osoby ze skłonnością do alergii mogą przez kilka dni nakładać nowy krem z mleczkiem na niewielki obszar skóry, np. za uchem; taka próba nie wyklucza uczulenia, które rozwinie się po dłuższym stosowaniu.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Mleczko pszczele jest znanym alergenem; za reakcje odpowiadają głównie białka MRJP1-3, a czasem śladowe ilości pyłku (Matuszewska-Mach i in., 2025). W Hongkongu 461 z 1472 pracowników szpitala przyjmowało kiedyś mleczko, a 9 z nich zgłosiło reakcje niepożądane, m.in. pokrzywkę, wyprysk, nieżyt nosa i ostre napady astmy. Dodatni test skórny z mleczkiem miało ok. 7% badanych, a 35 z 36 osób z dodatnim testem było uczulonych także na inne alergeny (Leung i in., 1997). Po spożyciu mleczka opisano anafilaksję i ciężkie napady astmy, w pojedynczych przypadkach zakończone zgonem.

Na skórze: u kobiety wcześniej przyjmującej mleczko doustnie zmiany skórne nasiliły się po nałożeniu go na stopy, a test płatkowy z mleczkiem był dodatni; dodatni wynik miały też 2 z 10 osób kontrolnych (Takahashi i in., 1983). Danych o kosmetykach z mleczkiem w ciąży i u dzieci nie ma. Składnik nie jest ujęty w załącznikach rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.

Co pokazują badania

Działanie mleczka na skórę opisują głównie badania na komórkach i zwierzętach. Badanie z grupą placebo na ludziach dotyczyło esencji z ekstraktem z mleczka (Royal Jelly Extract), a nie samego mleczka: u 35 zdrowych osób z uczuciem suchości skóry po 4 tygodniach nawilżenie warstwy rogowej policzków było istotnie większe niż po placebo (Maeda i in., 2022). Większość autorów pracuje u producenta wyrobów pszczelich. Badań wpływu samego mleczka w kremie na zmarszczki lub jędrność skóry nie opublikowano.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Mity i sprostowania

MitMleczko pszczele jest w pełni naturalne, więc nie uczula.

Jak jestNaturalne pochodzenie nie chroni przed alergią: to właśnie białka mleczka są rozpoznawane przez układ odpornościowy. U 10 z 30 osób ze skórą atopową, które nigdy nie miały kontaktu z mleczkiem, wykryto przeciwciała IgE wiążące mleczko (Hata i in., 2020), dlatego reakcja może pojawić się nawet przy pierwszym kontakcie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy osoba uczulona na jad pszczeli może używać kremu z mleczkiem pszczelim?

Powinna zachować dużą ostrożność i najlepiej omówić to z alergologiem. Hata i wsp. (2020) wykazali reakcje krzyżowe mleczka z jadem pszczelim, a także z roztoczami kurzu domowego, krabami i karaczanem, a w mleczku wykryto białka znane jako alergeny jadu (Matuszewska-Mach i in., 2025).

Czym różni się Royal Jelly od Royal Jelly Extract w składzie?

To dwa odrębne składniki INCI. Royal Jelly oznacza samo mleczko, a Royal Jelly Extract ekstrakt otrzymany z mleczka, który CosIng opisuje jako składnik kondycjonujący skórę. Skład ekstraktu zależy od sposobu ekstrakcji, więc wyników badań jednego nie można wprost przenosić na drugi.

Czy krem z mleczkiem pszczelim można stosować w ciąży?

Nie ma badań kosmetyków z mleczkiem u kobiet w ciąży. Główne ryzyko to reakcja alergiczna, dlatego w ciąży rozsądniej nie zaczynać stosowania nowego kremu z mleczkiem, zwłaszcza przy atopii lub astmie. W razie wątpliwości warto zapytać lekarza prowadzącego.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: ROYAL JELLY
  2. Collazo N i in., Health Promoting Properties of Bee Royal Jelly: Food of the Queens, Nutrients 2021; 13(2): 543
  3. Leung R i in., Royal jelly consumption and hypersensitivity in the community, Clinical and Experimental Allergy 1997; 27(3): 333-336
  4. Takahashi M, Matsuo I, Ohkido M, Contact dermatitis due to honeybee royal jelly, Contact Dermatitis 1983; 9(6): 452-455

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.